Trauma is een ervaring, geen gebeurtenis

Even geleden las ik op LinkedIn een prachtige post van Santiago Delboy, psychodynamisch psychotherapeut (13 mei 2016). Ik was diep geraakt door de warmte van zijn woorden en kan me zozeer vinden in zijn visie op trauma en therapie, dat ik het artikel (vrij) heb vertaald en verkort hieronder weergeef.

Les Jours Gigantesques

“Trauma is een ervaring die ons vermogen overweldigt om onze emoties te reguleren en resulteert in fragmentatie en dissociatie.”

Vaak wordt een trauma gezien als een heftige gebeurtenis in het verleden, maar volgens Delboy is het juist de ervaring in het heden die het tot een trauma maakt. Hij beschrijft dit aan de hand van Les Jours Gigantesques, een schilderij van de Belgische kunstenaar René Magritte uit 1930: 

Les Jours Gigantesques, Magritte, 1930

“Ik was verbijsterd door de kracht en het geweld van dit werk. Ik zie geen poging tot verkrachting, maar hoe een ervaring uit het verleden is opgeslagen in het lichaam van de vrouw en wordt beleefd in het huidige moment. Ik zie de verschrikking in haar bevroren gezichtsuitdrukking, de spanning in haar hele lichaam en de wanhopige poging om een aanvaller uit het verleden van zich af te duwen. De ervaring is overweldigend en tegelijk doet de atmosfeer volledig verlaten aan: we weten dat er niemand komt om haar te helpen. Is de blauwe achtergrond een muur waartegen ze in het nauw wordt gedreven door de aanvaller in haar lichaam en geest? Of suggereert het een afgrond die haar één stap verwijderd houdt van haar ondergang?

We kunnen alleen maar raden wat er in het verleden met haar is gebeurd en het is goed om daarbij stil te staan. Maar nog belangrijker is het om aandacht te hebben voor de verschrikking die ze op dit moment ervaart en hoe dit haar in de weg staat om ten volle zichzelf te zijn.

Trauma is als een splinter

Bessel van der Kolk, een toonaangevende trauma-onderzoeker, vergelijkt trauma met een splinter: het is de reactie van het lichaam die het probleem wordt, niet de splinter zelf. Peter Levine (1997), ontwikkelaar van Somatic Experiencing, een methode voor traumabehandeling, zegt:

‘’Traumatische symptomen worden niet veroorzaakt door de gebeurtenis zelf. Ze komen voort uit de bevroren energie die toen niet kon worden vrijgemaakt en ontladen. Dit blijft opgesloten in het zenuwstelsel, waar het grote schade aanricht in lichaam en geest.’'

En nog veel langer geleden hadden Sigmund Freud en Josef Breuer al een soortgelijke opvatting in ‘Studies over Hysteria’ (1895):

"Psychisch trauma - of beter gezegd het geheugen van het trauma - gedraagt zich als een indringer, die lang na zijn binnentreden nog steeds aan het werk is."

Het is waardevol om te praten over traumatische gebeurtenissen, maar het is cruciaal om onze aandacht te verleggen naar de manieren waarop het trauma bij ons blijft. Trauma wordt niet herinnerd, maar herbeleefd. Het gaat niet over het verleden, maar over de gevolgen daarvan in het heden en hoe die ervaring bepaalt hoe we onszelf en onze omgeving beleven.

Ontwikkelingstrauma

Trauma hoeft overigens niet altijd te zijn ontstaan door een specifieke, grote gebeurtenis. Ook langdurige patronen kunnen trauma tot gevolg hebben, bijvoorbeeld wanneer de opvoeding werd gekenmerkt door inconsistentie, verwaarlozing of misbruik en/of wanneer emoties stelselmatig niet werden uitgedrukt, niet toegestaan of zelfs afgestraft. Ook dit kan het vermogen om emoties te reguleren, overweldigen en fragmentatie en dissociatie teweegbrengen.

De meeste mensen die ik zie in therapie hebben een dergelijk ontwikkelingstrauma. Ze voelden zich niet gezien en gehoord doordat hun ouders fysiek of emotioneel niet beschikbaar waren. Ze hadden het gevoel dat er niet voor hen werd gezorgd, dat ze niet serieus werden genomen of dat er geen rekening met hen werd gehouden. Zij geloofden dat hun behoeften niet belangrijk waren of dat die nooit zouden worden vervuld. Ze moesten al vanaf jonge leeftijd ouders zijn voor hun ouders. Ze moesten voortdurend presteren of doen alsof, om zich aanvaard of geliefd te voelen. Ze leefden met het gevoel dat niets wat ze deden ooit genoeg zijn.

Al deze ervaringen uit het verleden worden opnieuw beleefd in het hier-en-nu. Dit weerhoudt hen ervan om zich veilig, geliefd en waardevol te voelen en vertrouwen te hebben in anderen en zichzelf. Het staat hen in de weg om zelfbewust te zijn, om controle los te laten en om intieme relaties aan te gaan. Deze ervaringen weerhouden hen ervan om voluit te leven.

Van traumatische ervaring naar genezende ervaring

Het belangrijkste wat een therapeut kan doen om dit soort traumatische ervaringen door te werken, is om de mogelijkheid te bieden van een genezende ervaring. Dit is in essentie geen zaak van techniek of theorie, en gaat verder dan voorzien in een veilige en rustige omgeving. Ik geloof dat het gaat om liefde, authenticiteit en nieuwsgierigheid.

Het gaat erom dat ik me bewust ben van mijn eigen reacties en benieuwd naar die van de ander. Dat ik nieuwsgierig ben naar wat ik denk en voel en dat ik me verbind met de persoon tegenover mij. Het gaat over eerst mens zijn en dan pas psychotherapeut, wat moeilijk is. Vaak raak ik verstrikt in de behoefte om de juiste dingen te zeggen of te voorzien in de meest bruikbare inzichten. Terwijl juist mijn aanwezig zijn, mijn interesse, mijn compassie en mijn menselijkheid, met al mijn tekortkomingen en imperfecties, er het meest toe doen.

Voelen mijn cliënten zich door mij gehoord en gezien? Zouden ze het me zeggen als dat niet zo was? Hebben ze het gevoel dat er ruimte is voor hun gevoelens ten opzichte van mij, of die nu ontstaan door boosheid, pijn, verdriet, plezier, liefde of verlangen. Kunnen ze die uiten in het vertrouwen dat onze relatie dat zal overleven. Kunnen ze op me rekenen en erop vertrouwen dat ik voorzie in veilige grenzen? Kunnen ze voelen dat elke vezel van hun wezen wordt erkend, aanvaard en gewaardeerd?

Ik geloof dat dit de vragen zijn die therapie werkelijk genezend kunnen maken. Ze doen er niet alleen toe omdat ze cliënten toestaan hun disfunctionele patronen te herkennen, maar vooral omdat ze kunnen voorzien in een ervaring die niet beschikbaar was toen ze opgroeiden. We kunnen het verleden niet veranderen, maar kunnen wel de mogelijkheid bieden om in het hier-en-nu zelfbewustzijn, acceptatie, onvoorwaardelijke liefde en veiligheid te ervaren en te ontwikkelen.”

Vrij vertaald uit:
Delboy, S. 13 mei 2016, Trauma is an experience, not an event, LinkedIn

 


 

 

Nieuwsarchief

» 28-07-2017Vakantieperiode 2017
» 07-07-2017Introvert in een extraverte wereld
» 07-11-2016Trauma is een ervaring, geen gebeurtenis
» 07-07-2016Vakantieperiode
» 27-05-2016Filmpje over emoties
» 13-05-2016Cursus Houd me Vast
» 03-03-2016Vergoeding
» 16-02-2016Emotionally Focused Therapy
» 24-12-2015Diagnostiek en therapie
» 03-12-2015Leuke kennismaking
» 16-11-2015Het probleem wanneer je iedereen wil pleasen
» 16-10-2015De Psycholoog is weer bereikbaar
» 08-10-2015De paradoxale theorie van verandering
» 31-08-2015Assertieve rechten
» 11-05-2015Therapie als menselijke ontmoeting
» 14-04-2015De Psycholoog is verhuisd
» 24-10-2012Geweldloos Verzet in Gezinnen
» 20-10-2011Toename jeugdzorg door eisen maatschappij
» 06-06-2011Ouders besteden meer tijd aan kinderen
» 07-03-2011Schrijven tegen faalangst

Pagina:  1 2 

Laatste nieuws

Vakantieperiode 2017

28-07-2017De Psycholoog heeft vakantie van 29 juli tot en met 21 augustus.

Lees meer »

Introvert in een extraverte wereld

07-07-2017Veel introverte mensen krijgen het idee dat er iets aan hen mankeert en dat ze socialer zouden moeten worden. Het boek Stil laat zien hoe dit komt en dat dit niet terecht is.

Lees meer »

Trauma is een ervaring, geen gebeurtenis

07-11-2016Vaak wordt een trauma gezien als een heftige gebeurtenis in het verleden, maar volgens Delboy is het juist de ervaring in het heden die het tot een trauma maakt.

Lees meer »

Vakantieperiode

07-07-2016De Psycholoog heeft vakantie van 9 tot en met 31 juli.

Lees meer »

Filmpje over emoties

27-05-2016Emoties worden vaak gevreesd en vermeden omdat ze zo pijnlijk kunnen zijn. In het filmpje Alfred & Shadow is op een liefdevolle en herkenbare manier te zien wat emoties zijn en hoe je ze kunt hanteren.

Lees meer »

Cursus Houd me Vast

13-05-2016Vanmiddag had ik een superleuk overleg met mijn collega Cock van Bruggen over de cursus ´Houd me Vast´. Dit is een cursus voor stellen die op zoek zijn naar meer verbinding in hun relatie.

Lees meer »

Vergoeding

03-03-2016Sinds februari dit jaar wordt De Psycholoog door een aantal zorgverzekeraars gedeeltelijk vergoed uit de aanvullende verzekering.

Lees meer »

Emotionally Focused Therapy

16-02-2016Sinds januari ben ik naast psycholoog en ervaringsgericht therapeut, ook basis EFT-therapeut. Emotionally Focused Therapy is erop gericht om de veilige verbinding weer te herstellen bij relatieproblemen, ook als de problemen complex zijn.

Lees meer »

Diagnostiek en therapie

24-12-2015In de GGZ duurt het over het algemeen weken voordat de therapie echt kan beginnen. Dit is voor een deel gelegen in de manier waarop men in kaart brengt wat er aan de hand is. Ik ben van mening dat deze diagnostiek anders kan en moet. In dit artikel vertel ik waarom en wil ik een alternatief aandragen.

Lees meer »

Leuke kennismaking

03-12-2015Afgelopen vrijdag heb ik kennisgemaakt met de dames van D-dact. Het was een leuke en interessante ontmoeting.

Lees meer »

Het probleem wanneer je iedereen wil pleasen

16-11-2015Het probleem wanneer je iedereen wil ter wille wil zijn, is dat je nooit iedereen tevreden kunt stellen en je bovendien jezelf kwijtraakt. Kost veel energie en levert weinig op. Het plaatje spreekt boekdelen.

Lees meer »

De Psycholoog is weer bereikbaar

16-10-2015De afgelopen weken was de praktijk alleen te voet bereikbaar vanwege werkzaamheden in de straat. Nu is de straat weer open en kun je voor de deur parkeren.

Lees meer »

De paradoxale theorie van verandering

08-10-2015Mensen komen vaak in therapie omdat ze willen veranderen. Maar verandering gebeurt niet door een krampachtige poging daartoe. Verandering vindt plaats als iemand stil gaat staan bij wat er werkelijk in hem omgaat en hoe zijn wereld hem raakt.

Lees meer »

Assertieve rechten

31-08-2015Voor iedereen die na de vakantie zijn frisse moed en hernieuwde energie wil behouden, volgen hier een aantal vuistregels. Deze assertieve rechten kunnen je helpen om net zo veel rekening met jezelf als met de ander te houden.

Lees meer »

Therapie als menselijke ontmoeting

11-05-2015Menselijk contact in de hulpverlening essentieel is voor het slagen van die hulpverlening. Maar dat wordt social workers en psychologen juist afgeleerd. Een gemiste kans, want naar mijn mening werkt therapie alleen wanneer de psycholoog of hulpverlener zowel professioneel deskundig als persoonlijk betrokken is.

Lees meer »

Geweldloos Verzet in Gezinnen

24-10-2012Hoogleraar Psychologie Haim Omer heeft een vernieuwende, veelbelovende benadering van gewelddadig en zelfdestructief gedrag van kinderen en adolescenten. Zijn boek ´Geweldloos Verzet in Gezinnen´ is toegankelijk en praktisch voor zowel hulpverleners, leerkrachten en ouders.

Lees meer »

Meer nieuws »