Diagnostiek en therapie

In de geestelijke gezondheidszorg is het vrij gangbaar dat je, nadat je je hebt aangemeld, weken verder bent voordat de therapie eens echt kan beginnen. Dit is voor een deel gelegen in de manier waarop men in kaart brengt wat er aan de hand is met een cliënt en welke behandeling men denkt dat nodig is. Ik ben van mening dat deze manier van diagnostiek anders kan en moet. In dit artikel vertel ik waarom en wil ik een alternatief aandragen.

Eerst heb je een intakegesprek. Daarna vul je vragenlijsten in. Met die verzamelde gegevens trekt de hulpverlener zich terug, maakt een verslag, stelt een diagnose op basis van de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) en bespreekt dit in zijn team. Dan pas komt hij terug bij de cliënt om zijn bevindingen te delen en een voorstel te doen voor mogelijke behandeling. Dit proces beslaat vaak enkele weken en dan is de behandeling nog niet gestart. In dat traject vallen mij een aantal dingen op waar ik bezwaren tegen heb:

  • Het duurt lang voordat de daadwerkelijke hulp start
  • Diagnostiek is een proces waar de cliënt grotendeels buiten staat
  • Diagnostiek geschiedt op basis van ‘ziektebeelden’
     

Langdurig proces

Mensen zoeken over het algemeen pas hulp als de nood hoog is. Het is belangrijk dat er dan ook snel hulp geboden wordt. Zelfs wanneer behandeling snel kan starten, kost het meestal nog enige tijd voordat het voldoende effect gaat hebben om werkelijk iets te veranderen. Ik gun cliënten dat er sneller licht is aan het einde van de tunnel. En dan heb ik het nog niet eens over de hoge kosten voor de samenleving van dit tijdrovende geheel.

Buiten de cliënt

Ik gaf al aan dat er eerst uitgebreid gegevens worden verzameld, die de diagnosticus dan alleen in zijn eigen kamer verwerkt. Gelukkig wordt dat veelal zeer zorgvuldig en deskundig gedaan, maar de diagnose blijft het standpunt van een buitenstaander (Wollants, 2015). Ik ben ervan overtuigd dat het kernprobleem zich terplekke voordoet in de interactie tussen hulpverlener en cliënt. Juist in het hier-en-nu van het contact wordt duidelijk wat er aan de hand is. Deze informatie wordt nu onvoldoende benut en bovendien, doordat de therapeut buiten het proces blijft, onvoldoende getoetst in het contact met de cliënt.

Ziektebeelden

De uiteindelijke diagnose is er een op basis van in de DSM geclassificeerde ziektebeelden. Wat daaraan mist is dat het niks zegt over wie deze unieke cliënt in wezen is. De DSM kan helpen om ziekteverschijnselen te herkennen, maar helpt zelden om cliënten te begrijpen (Wollants, 2015). Het vertelt bovendien niets over hoe de problemen zijn ontstaan en het geeft in zichzelf geen aanknopingspunten voor behandeling. Overigens wordt deze missende informatie wel tot op zekere hoogte beschreven in de intakerapportage, maar de diagnose an sich helpt ons niet om deze unieke persoon te leren kennen in zijn belevingswereld, in waar hij goed in is en in wat hem noodzaakt zich te gedragen zoals hij doet.

Gestalttherapie

De Gestalttherapie biedt een wezenlijk andere manier van diagnosticeren: diagnostiek en therapie zijn hier één en hetzelfde proces (Perls, Hefferline & Goodman, 1951). Het woord diagnose komt uit het Grieks en betekent oorspronkelijk ‘het nauwkeurig leren kennen’ (Wikipedia). Je leert mensen pas echt kennen door te ervaren wie ze zijn, wanneer je met hen omgaat. “Wie een appel diagnosticeert zonder zijn tanden er in te zetten, zal nooit weten hoe hij smaakt en hoe hij er van binnen uit ziet” (Bouwkamp & Bouwkamp, 2010). In gesprek met de therapeut zal de cliënt zijn patronen laten zien die hij ontwikkeld heeft om de wereld aan te kunnen. Zijn al of niet problematische manier om rekening te houden met zijn behoeften, zijn verlangen en zijn angst, zal hij in het contact met de therapeut uitproberen (Wollants, 1998).

Procesdiagnostiek 

Daarom wil een Gestalttherapeut een diagnose ontwikkelen in de volle aanwezigheid en samenwerking van de cliënt. Het gaat hier om een voortdurend samen onderzoeken en uitvinden waar de problemen en mogelijkheden liggen. In deze therapeutische dialoog komen hypotheses tot stand en die worden in de interactie tussen therapeut en cliënt voortdurend geverifieerd en waar nodig bijgesteld. Daarbij is de therapeut bereid ook zijn eigen aandeel in de diagnose in vraag te blijven stellen: ‘is dit iets van mij of van hem’? Goldstein (1995) verwoordt dit proces als volgt: "It is a coming to terms of two persons, in which the one wants to help the other to gain a pattern that corresponds, as much as possible, to his nature."

Recht doen aan de cliënt 

Op deze manier zijn al mijn bezwaren tegen de gangbare manier van werken opgelost. De diagnose wordt door cliënt en therapeut samen ontwikkeld en de diagnose biedt een beschrijving van het ontstaan van het probleem, hoe zich dit in het hier-en-nu van deze unieke cliënt openbaart, het biedt aanknopingspunten voor behandeling en deze behandeling start ter plekke. Dit is een manier die ten volle recht doet aan wie de cliënt ten diepste is en op die manier werk ik graag.

 

Bronnen:

Bouwkamp, R. en Bouwkamp, S. (2010). Handboek Psychosociale Hulpverlening. De Tijdstroom Uitgeverij.

Goldstein, K. (1934, 1995). The Organism. A Holistic Approach to Biology, Derived from Pathological Data in Man. New York: Zone Books.

Perls, F., Hefferline, R. & Goodman, P. (1951). Gestalt Therapy. Excitement and Growth in the Human Personality. New York, Julian.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Diagnose

Wollants, G. (1998). Psychopathologie: pathologie van het wisselwerkend veld. Gestalttheoretische achtergronden. In: Gestalt, tijdschrift voor Gestalttherapie, 5, p. 3 – 14.

 

Nieuwsarchief

» 28-08-2018Waardigheid als goed voornemen
» 13-07-2018Zomervakantie 2018
» 07-07-2017Introvert in een extraverte wereld
» 07-11-2016Trauma is een ervaring, geen gebeurtenis
» 07-07-2016Vakantieperiode
» 27-05-2016Filmpje over emoties
» 13-05-2016Cursus Houd me Vast
» 03-03-2016Vergoeding
» 16-02-2016Emotionally Focused Therapy
» 24-12-2015Diagnostiek en therapie
» 03-12-2015Leuke kennismaking
» 16-11-2015Het probleem wanneer je iedereen wil pleasen
» 16-10-2015De Psycholoog is weer bereikbaar
» 08-10-2015De paradoxale theorie van verandering
» 31-08-2015Assertieve rechten
» 11-05-2015Therapie als menselijke ontmoeting
» 14-04-2015De Psycholoog is verhuisd
» 24-10-2012Geweldloos Verzet in Gezinnen
» 20-10-2011Toename jeugdzorg door eisen maatschappij
» 06-06-2011Ouders besteden meer tijd aan kinderen

Pagina:  1 2 

Laatste nieuws

Waardigheid als goed voornemen

28-08-2018Wat ik op 1 januari nooit doe, doe ik elk jaar na de zomervakantie wel: me iets goeds voornemen. En dit jaar is dat waardigheid, desnoods als ik er kritiek op krijg.

Lees meer »

Zomervakantie 2018

13-07-2018De Psycholoog heeft vakantie van 13 juli tot en met 6 augustus.

Lees meer »

Introvert in een extraverte wereld

07-07-2017Veel introverte mensen krijgen het idee dat er iets aan hen mankeert en dat ze socialer zouden moeten worden. Het boek Stil laat zien hoe dit komt en dat dit niet terecht is.

Lees meer »

Trauma is een ervaring, geen gebeurtenis

07-11-2016Vaak wordt een trauma gezien als een heftige gebeurtenis in het verleden, maar volgens Delboy is het juist de ervaring in het heden die het tot een trauma maakt.

Lees meer »

Vakantieperiode

07-07-2016De Psycholoog heeft vakantie van 9 tot en met 31 juli.

Lees meer »

Filmpje over emoties

27-05-2016Emoties worden vaak gevreesd en vermeden omdat ze zo pijnlijk kunnen zijn. In het filmpje Alfred & Shadow is op een liefdevolle en herkenbare manier te zien wat emoties zijn en hoe je ze kunt hanteren.

Lees meer »

Cursus Houd me Vast

13-05-2016Vanmiddag had ik een superleuk overleg met mijn collega Cock van Bruggen over de cursus ´Houd me Vast´. Dit is een cursus voor stellen die op zoek zijn naar meer verbinding in hun relatie.

Lees meer »

Vergoeding

03-03-2016Sinds februari dit jaar wordt De Psycholoog door een aantal zorgverzekeraars gedeeltelijk vergoed uit de aanvullende verzekering.

Lees meer »

Emotionally Focused Therapy

16-02-2016Sinds januari ben ik naast psycholoog en ervaringsgericht therapeut, ook basis EFT-therapeut. Emotionally Focused Therapy is erop gericht om de veilige verbinding weer te herstellen bij relatieproblemen, ook als de problemen complex zijn.

Lees meer »

Diagnostiek en therapie

24-12-2015In de GGZ duurt het over het algemeen weken voordat de therapie echt kan beginnen. Dit is voor een deel gelegen in de manier waarop men in kaart brengt wat er aan de hand is. Ik ben van mening dat deze diagnostiek anders kan en moet. In dit artikel vertel ik waarom en wil ik een alternatief aandragen.

Lees meer »

Leuke kennismaking

03-12-2015Afgelopen vrijdag heb ik kennisgemaakt met de dames van D-dact. Het was een leuke en interessante ontmoeting.

Lees meer »

Het probleem wanneer je iedereen wil pleasen

16-11-2015Het probleem wanneer je iedereen wil ter wille wil zijn, is dat je nooit iedereen tevreden kunt stellen en je bovendien jezelf kwijtraakt. Kost veel energie en levert weinig op. Het plaatje spreekt boekdelen.

Lees meer »

De Psycholoog is weer bereikbaar

16-10-2015De afgelopen weken was de praktijk alleen te voet bereikbaar vanwege werkzaamheden in de straat. Nu is de straat weer open en kun je voor de deur parkeren.

Lees meer »

De paradoxale theorie van verandering

08-10-2015Mensen komen vaak in therapie omdat ze willen veranderen. Maar verandering gebeurt niet door een krampachtige poging daartoe. Verandering vindt plaats als iemand stil gaat staan bij wat er werkelijk in hem omgaat en hoe zijn wereld hem raakt.

Lees meer »

Assertieve rechten

31-08-2015Voor iedereen die na de vakantie zijn frisse moed en hernieuwde energie wil behouden, volgen hier een aantal vuistregels. Deze assertieve rechten kunnen je helpen om net zo veel rekening met jezelf als met de ander te houden.

Lees meer »

Therapie als menselijke ontmoeting

11-05-2015Menselijk contact in de hulpverlening essentieel is voor het slagen van die hulpverlening. Maar dat wordt social workers en psychologen juist afgeleerd. Een gemiste kans, want naar mijn mening werkt therapie alleen wanneer de psycholoog of hulpverlener zowel professioneel deskundig als persoonlijk betrokken is.

Lees meer »

Geweldloos Verzet in Gezinnen

24-10-2012Hoogleraar Psychologie Haim Omer heeft een vernieuwende, veelbelovende benadering van gewelddadig en zelfdestructief gedrag van kinderen en adolescenten. Zijn boek ´Geweldloos Verzet in Gezinnen´ is toegankelijk en praktisch voor zowel hulpverleners, leerkrachten en ouders.

Lees meer »

Meer nieuws »